De nieuwe veiligheidsmonitor is ontstaan uit de samenvoeging van de landelijke Politiemonitor (van de Ministeries van BZK en Justitie), het Periodiek Onderzoek Leefstijlen (van het CBS POLS) en lokale leefbaarheids- en veiligheidsenquêtes (L&V) die door de grotere Nederlandse gemeenten in het kader van het Grotestedenbeleid (GSB) werden afgenomen. Het Platform GSB van de Vereniging voor Statistiek en Onderzoek (VSO) is nauw betrokken geweest bij dit proces om te komen tot één integrale veiligheidsmonitor in Nederland.
Sinds 2006 wordt de nieuwe veiligheidsmonitor Rijk door het CBS uitgevoerd. Hiermee komt cijfermateriaal over de veiligheid in Nederland op zowel landelijk als veiligheidsregioniveau beschikbaar. In de tweede van helft 2008 wordt voor de eerste maal gestart met de afname van de gestandaardiseerde vragenlijst op lokaal niveau, waarmee onder andere gemeenten, regiopolitiekorpsen en andere lokaal of regionaal opererende instellingen de beschikking krijgen over cijfermateriaal op gemeente en/of wijk-/buurtniveau.
Het streven is om alle Brabantse gemeenten vanaf 2009 te laten participeren in de veiligheidsmonitor. Hiervoor zijn drie regionale werkgroepen opgericht met onderzoekers uit eerder genoemde gemeenten en vertegenwoordigers uit de drie regiopolitiekorpsen. Vanuit een regionale aanpak (maar met provinciale afstemming in SWOB verband) wordt aan alle Brabantse gemeenten aangeboden om in het najaar van 2009 gezamenlijk te gaan deelnemen aan de nieuwe veiligheidsmonitor. Dit kan op kleine schaal waarbij alleen cijfers op gemeenteniveau beschikbaar komen, maar ook op grotere schaal waarbij cijfers op wijk-/buurtniveau of kernenniveau beschikbaar komen.
De provincie Noord-Brabant is bij de regionale invulling betrokken en juicht deze ontwikkeling toe. Daarom heeft zij tot 2011 een tijdelijke stimuleringsubsidie van 250.000 euro per jaar beschikbaar gesteld, met als doel dat in 2011 alle Brabantse grote steden en 90% van de overige Brabantse gemeenten deelnemen. Ook hebben enkele regiopolitiekorpsen de intentie uitgesproken een financiële bijdrage te zullen leveren.
